Total Eclipse
Pictures by
Henky Looman
     
Just click on
the image to
see a blow up
|
This article is brought to you courtesy of  Alles op een rijtje over de eclips
De zon gaat even weg
"En dan is het plotseling stil. De koele wind
die nog even langs de slapen strijkt, gaat ademloos liggen. Het pikzwarte lichaam van de
maan, de sinistere bedreiging tussen aarde en zon, de plotselinge glorie van de zon en de
bruidssluier van de corona, de parels tussen de bergen van de maan die op vele duizenden
kilometers afstand staan, de plotselinge aanwezigheid van planeten, de stilte, de kou, de
duisternis, de ingehouden adem, en dan de opluchting, als de diamant met een verblindende
schittering tevoorschijn komt."
Isabel Lewis omschreef in 1924 hoe zij haar eerste
zonsverduistering beleefde in haar boek A handbook of solar eclipses op een heel
poëtische manier. Het lijkt overdreven, maar de passage is slechts een fractie van alle
menselijke gevoelens die vrijkomen bij het zien, het voelen en het horen van een
zonsverduisternis. Als we mensen mogen geloven die ooit een zonsverduistering hebben
meegemaakt, heeft dit astronomisch verschijnsel zo’n enorme impact op het innerlijk
gevoelsleven, dat er maar weinig dingen zijn die de herinnering kunnen evenaren. Mensen
die dit als één- of tweejarige hebben meegemaakt, herinneren zich de gebeurtenis nog,
terwijl de rest van de eerste vier jaar in een dikke mist is verdwenen. "Ik weet het
nog, ik was twee, ik zat op de arm van mijn vader. En iedereen wees naar boven. Ik weet
niet meer precies wat het was, maar het was heel erg bijzonder." Zo luidt een
gemiddelde beschrijving.Veel mensen die nu voor hun eerste verduistering staan, weten niet
wat ze er van denken moeten en het regent vragen. "Ik ga een beetje om me heen
kijken, niet naar de zon", of "Nee hoor, ik ga gewoon werken", of
"Ach, het zal wel meevallen, wat een heisa om een klein schijfje in de lucht".
Spreek je een getuige, dan is zijn reactie direct: "Deze mensen weten niet waar ze
over praten. Ook al interesseert het je niet, het is zo indrukwekkend, dat je dit echt
nooit meer vergeet."
Informatie
Zo vlak voor de zonsverduistering is iedereen al geconfronteerd met een lawine aan
informatie, van de overheid, van media, van familie en vrienden. Zoveel informatie vraagt
om wilde verhalen. Het is een dankbare voedingsbodem voor overdrijving en
verbazingwekkende anekdotes. Zo zijn er mensen die denken dat de lucht gevuld wordt met
gevaarlijke straling tijdens de verduistering, of dat het aantal bacteriën met een
miljoenvoud toeneemt. Neem een presentator van een radiostation op Curaçao die het advies
gaf om het veelbesproken brilletje op te doen in huis en zo naar buiten te lopen.
"Dan kan je niets gebeuren", waarbij hij in zijn goede wil vergat dat maar
weinig zienden niet zo bedreven zijn in de ‘tast’ en misschien belandt hij in de
poli met een fikse buil zonder maar iets van de verduistering gezien te hebben. In dit
artikel proberen we zoveel mogelijk ‘gezonde informatie’ te geven en besteden we
aandacht aan de meest gestelde vragen.
Hoe donker wordt het?
Hoe donker het wordt, is afhankelijk van waar u staat. Wilt u het zo donker mogelijk
meemaken, dan moet u niet op zee gaan. De duisternisgraad is namelijk afhankelijk van de
horizon, waar het licht is. Dus waar de horizon bedekt is door heuvels, daar wordt het
meest donker. Zo erg zelfs, dat je je hand niet meer kunt zien. Op de gemiddelde plek zal
het ‘flink schemeren’, je ziet anderen nog wel, maar je kunt geen boek meer
lezen.
Hoe te kijken?
Tijdens de totale fase kunt u zonder brilletje kijken. De totale fase is als er geen
enkele zonnestraal te zien is. Zodra de eerste straal tevoorschijn komt, direct het
brilletje opdoen. De brilletjes van het CTDB waarvan de ‘glaasjes’ zilverkleurig
zijn (als aluminiumfolie) voor en achter zijn goed. Geen lasbrillen, polaroid zonnebrillen
of negatieven gebruiken. Het is niet waar dat de lucht gevuld wordt met straling tijdens
de verduistering. De zon blijft gewoon de zon. Het gevaar is de kans dat men in de zon
kijkt, ook al is er maar een straaltje. Buiten de zonsverduistering is net zo link.Kijken
met een verrekijker: nooit maar dan ook nooit doen! Ook nooit door een fototoestel kijken
naar de zon, mits u zeker blind wil worden. Zodra de eerste flits komt met de verwoestende
straling, is die honderden malen krachtiger door de kijker. Het ‘hersenreflex’
is daarmee misschien te langzaam.Om de ‘gedeeltelijke’ fase te kunnen bekijken,
waarbij de maan de zon niet helemaal bedekt zijn naast het brilletje de meest eenvoudige
mogelijkheden: Gebruik een opmaakspiegeltje om het beeld van de zon op een muur te
projecteren, of neem een schoenendoos, prik met een speld een gat in de voorkant, knip een
rondje uit de deksel en richt het gaatje op de zon. Het beeld van de zon verschijnt op de
kop op de achterwand van de doos. Maak het gat in de deksel niet te groot, het moet donker
blijven.
Waar moet ik naar kijken tijdens de verduistering?
Naar twee dingen: De zonne-atmosfeer en de hemel. Tijdens de totale bedekking is de
zonneatmosfeer, de corona, zichtbaar, die normaal niet te zien is. De corona ziet u als
een sluierachtige grote lichtvlek rond de zon. Dit jaar heeft de zon bijna een maximum aan
vlekken op de oppervlakte, en dat beïnvloedt de vorm van de corona. Dit jaar zal die rond
zijn, bij een minimum aan vlekken is de corona afgeplat bij de polen. Het deel van de
corona dat maximaal te zien is, heeft een hoogte van 17 miljoen kilometer (!) boven de
zon. De zon zelf is anderhalf miljoen kilometer in doorsnede. Zonnevlammen (protuberansen)
zijn er wel, maar met ons oog niet te zien. Zonnevlammen zijn geen echte vlammen (er is
geen zuurstof op de zon), maar voornamelijk elektrische ontladingen en lichtuitbarstingen.
Naast de zon is er de hemel. Tijdens de totale bedekking kunt u de sterrenhemel zien met
planeten. De planeten vallen direct op omdat ze helder zijn en omdat ze in één lijn
liggen naast de zon aan weerszijden. Als u met het gezicht naar de noordkant staat, ziet u
links heel dicht bij de zon Mercurius, de eerste planeet (goed kijken). Even verderop, ook
links, ziet u Saturnus, helder. Aan de rechterkant ziet u op kleine afstand, maar lang
niet zo dichtbij als Mercurius, Jupiter. Op flinke afstand rechts is de zeer heldere Venus
te zien, de zusterplaneet van de Aarde. Naast planeten zijn er ook sterren te zien.
Kenners herkennen direct een herfsthemel, de hemel die ’s nachts in de herfst is te
zien. De zon staat tijdens de verduistering in Waterman (nee, niet in vissen, de
astrologie loopt ver achter). Naast de Waterman, naar het oosten, staat Vissen. Beiden
zijn moeilijke sterrenbeelden, want ze hebben geen heldere sterren. Maar in het oosten
moet u de hoorns van de Stier kunnen onderscheiden, met de rode Aldebaran als hoofdster.
De heldere ster in het zuiden is Fomalhaut, hoofdster van de Zuidervis. In het noorden
ziet u het Noorderkruis (Zwaan). De Grote Beer is ten tijde van de verduistering niet
zichtbaar op Curaçao.
Waar moet ik nog meer op letten?
Op uw omgeving, zowel de niet-levende als de levende. Verslagen variëren van ‘muren
die op karton beginnen te lijken tot volledige radeloosheid in de natuur’. Vogels en
bloemen denken dat het nacht wordt, dus die gaan slapen. Maar honden hebben een grotere
tijdszin en zijn zich er van bewust dat er iets niet klopt. Iedere hond zal anders
reageren, maar dat ze er stuk voor stuk geen hout van begrijpen is zeker. Nog een tijdje
na de zonsverduistering zijn ze nog van slag. Hun dag-nacht-ritme is verstoord. Let ook op
de wind en de temperatuur. Gaat de wind liggen? Wordt het muisstil? Bewegen de bladeren
niet meer? Volgens ooggetuigen kun je de maanschaduw zien naderen over de grond of in de
wolken. Anderen zeggen weer van niet. Dat zijn dus dingen waar u zelf achter kunt komen.
Conclusie: Kijk niet alleen naar de verduistering, maar ook veel om u heen.
En als het bewolkt is?
Ervaringen hebben geleerd, dat zelfs bij bewolking een zonsverduistering te zien is. Niet
zo mooi als bij een blauwe hemel natuurlijk, maar door een gemiddelde wolkenlaag op
Curaçao is het silhouet van de zon te zien. Bewolking hoeft niet alles in het water te
gooien. En... donker wordt het altijd. U zult wel de corona moeten missen en de
sterrenhemel.
Wat moet ik met mijn honden doen?
Iedere hond reageert anders. Gaat u weg, zorg dat uw hond niet weg kan lopen. Het is voor
de hond niet zo erg als vuurwerk, maar toch, het is een uitzonderlijke situatie. Een hond
zal waarschijnlijk in de lucht kijken, maar het ligt in de natuur van een dier om
onplezierige dingen niet te doen, en het is heel onplezierig om te lang in de zon te
kijken. Een mens kijkt naar de partiële verduistering uit interesse, een dier heeft daar
geen belangstelling in. Wilt u het zekere voor het onzekere nemen: sluit uw hond op in een
afgeschermde ruimte. Dan weet u in ieder geval zeker dat er niets gebeurt.
Is de zonsverduistering te fotograferen of te filmen?
Het fotograferen van een zonsverduistering met een gewone camera valt doorgaans tegen. Om
de zonsverduistering in detail te fotograferen heeft u een telelens van minstens 500 mm
nodig. Een statief en een zonnefilter voor het objectief zijn nodig, want de zon brandt
direct de sluiter kapot. Tijdens de totaliteit kan de filter eraf. Maak meerdere
foto’s met verschillende belichtingstijden. Met een normale lens of een
huis-tuin-en-keuken-camera zijn er ook foto’s te maken (zonder filter, als u maar
niet de zon in het centrum zet), maar de zon verschijnt dan piepklein op de foto. Een
normaal mens denkt de zon groter te zien. Met een ‘kleine’ camera of een
spiegelreflex 50 mm moet u zorgen dat u een tafereeltje kiekt met horizon. U zou een serie
kunnen maken waarbij de toenemende duisternis het hoofdthema is van de serie.Op video is
een pracht van een sfeerverslag te maken. Film daarbij reacties en uitroepen van mensen en
de omgeving. Denk erom bij het ‘inzoomen’ naar de zon, dat bij gedeeltelijke
verduistering ultraviolette straling door de lens komt.
Sociaal gedrag
Denk erom dat verreweg voor de meeste mensen deze zonsverduistering de enige in hun leven
is. Heel veel mensen hebben er jarenlang naar uitgekeken. Voor hun is het een groter
moment dan carnaval, kerst of de verkiezingen. Natuurlijk kunt u zich laten gaan in een
groep als dat kan, maar stil zijn is het beste advies, zodat iedereen het verschijnsel op
zijn of haar manier op zich in kan laten werken, want een zonsverduistering is heel erg
indrukwekkend. Het spelen van muziek of een radio, dat is natuurlijk super-asociaal.
Voorbereiding
Als u echt van de zonsverduistering wilt genieten, doet u er het beste aan om er een hele
dag voor uit te trekken. Het duurt maar drie minuten, maar 99 procent van Curaçao weet
dat er een zonsverduistering komt en 98 procent zal weten dat Banda’bou de mooiste
plek daarvoor is. U raadt het al: het zal een gekkenhuis worden op de weg naar Westpunt.
Vertrek ’s morgens al vroeg en maak er een uitje van. Na de zonsverduistering zal het
nog erger worden. Maar er zijn diverse goede restaurants op dit gedeelte van het eiland.
En onder een lekkere hap is het leuk napraten.
Waar en wanneer is de volgende zonsverduistering?
Een zonsverduistering op Curaçao maken we niet meer mee in ons leven, hooguit een
gedeeltelijke, aan het begin van de volgende eeuw. In Europa wordt op 11 augustus volgend
jaar de zon geheel verduisterd in Zuid-Engeland, België, Duitsland, Noord-Frankrijk, de
Alpen en Roemenië.
De Zon
De zon is een enorme gasbol van waterstof met een diameter van anderhalf miljoen kilometer
in doorsnede. Ze staat 150 miljoen kilometer van de aarde af; het licht doet er vier
minuten over de aarde te bereiken. De zon is een gele ster, in astronomische termen:
klasse G2, een doodgewone ster. Grofweg gezegd is dit type ster na de rode dwerg (75
procent van de bevolking) de meest voorkomende. De straling wordt opgewekt door kernfusie
die maar in een klein gedeelte van de zon plaatsvindt, in de kern, waar een temperatuur
heerst van vijftien miljoen graden, een hitte die vereist is voor kernfusie
waterstof-helium. De enorme kracht van de fusie (een atoombom is er maar een schijntje
bij) zorgt ervoor dat de zon zijn afmeting behoudt, want de massa is zo groot dat die door
de aantrekkingskracht sterk de neiging heeft in elkaar te storten, en dat is direct de
reden hoe ooit de kernfusie op gang kwam (instorten veroorzaakt hitte). De temperatuur aan
de oppervlakte is zesduizend graden.
Vergeleken met een mens zou je kunnen zeggen dat de zon een
midden dertiger is, in de kracht van haar leven. Ze zit ongeveer in het midden van haar
leven. Over vijf miljard jaar is de waterstofvoorraad in de kern op. De buitenschillen
zijn wel van waterstof, maar die zijn te koud voor kernfusie. Om een heel lang verhaal
kort te maken, de zon zal overstappen op een ander soort kernfusie, waarbij ook de
waterstofschillen in een later stadium worden betrokken, en verandert in een rode reus,
zo’n zeventig keer groter dan nu. Binnen planeten Mercurius en Venus sterven een
wisse dood; ze worden verzwolgen. De aarde blijft net buiten spel, maar de temperaturen
zullen boven de tweehonderd graden stijgen. Hopenlijk zijn we er dan niet meer. Kort
daarna sterft de zon en koelt dan af als een verschrompelde ‘witte dwerg’.
De Maan
De maan is de ‘partner’ van de aarde. De ronde steenrots is vier keer zo klein
als de aarde (diameter3476 kilometer) en staat op een gemiddelde afstand van 384.400
kilometer van de aarde. Door het ontbreken van een atmosfeer en water is de maan totaal
overgeleverd aan zon en ruimte. Overdag wordt het maximaal 118 graden celsius, ‘s
nachts daalt het kwik tot onder de -140 graden. Dat de maan regelmatig de zon bedekt is te
danken aan het feit dat de schijnbare afmetingen van de zon en de maan even groot zijn en
dat de maan zich in het gebied ophoudt van het schijnbare baanvlak van de zon. Over de
herkomst van de maan wordt nog steeds gediscusseerd. Het is niet zeker of de maan een
‘kind’ van de aarde is. Twijfelredenen zijn de baan van de maan (die ligt niet
in het aards evenaarvlak), de massa van de maan (die is relatief reusachtig voor een
maan), de samenstelling van de maan en de afstand (die is erg groot voor een satelliet).
De meest populaire theorie is die waarin een botsing van de aarde met een ander
hemellichaam wordt verondersteld.
|
You may check out
our Guestbook @
|
